Asal Oesoel

De Indische Navorscher Online

Franstalige familienamen in Nederlandsch-Indië IV. De van Mauritius afkomstige familie Caron en haar niet-verwante naamgenoten uit Amsterdam

R.G. de Neve

Download de pdf van dit artikel hier.

Prins Maurits ontvangt afgezanten van de Sultan van Achem op Sumatra in zijn legerkamp te Grave in 1602 (Reckleben, Jan Frederik Christiaan, Scholten, Hendrik Jacobus, ca. 1850, detail. Collectie Rijksmuseum).

Inleiding

In Nederlandsch-Indië leefden verscheidene personen met de familienaam Caron die niet tot dezelfde familie behoorden. Er zijn in de Oost in elk geval twee verschillende families Caron bekend, de een afkomstig van Mauritius, de ander uit Amsterdam. Laatstgenoemde familie vormde de Indische tak van een juweliersfamilie Caron, die tegen het einde van de achttiende en in de eerste helft van de negentiende eeuw in Amsterdam woonde. Zij verscheen pas tegen het einde van de negentiende eeuw in Nederlandsch-Indië. De aanwezigheid op Java van de Carons van Mauritius dateerde vermoedelijk van het begin van die eeuw.

Mauritius – door de Nederlanders genoemd naar Prins Mau­rits – was sinds 1715 Frans, daarvoor Nederlands bezit. De Hollandse aanwezigheid op Mauritius dateerde van 1598, maar het eiland bleek voor de V.O.C. geen blijvende waarde te hebben. In het voorjaar van 1710 werd de Nederlandse vlag dan ook gestreken en verlieten de laatste blijvers het eiland met medeneming van al hun bezit. De meesten van hen trokken naar de Kaap. De Franse expansiezucht zorgde enkele jaren later voor het opvullen van het ontsta­ne vacuüm. De huidige hoofdstad van de republiek Mauritius, Port Louis, werd door de Fransen gesticht. Hun vlag zou op Mauritius – door hen hernaamd tot île de France – tot 1810 waaien. In dat jaar moes­ten zij het eiland aan de Engelsen afstaan.

Gedurende de Franse heerschappij vestigden zich veel families uit Frankrijk op Mauritius. Hun nazaten vormen vandaag de dag de bevolkingsgroep, de zogeheten Franco-Mauritians (Franco-Mauriciens), die op het eiland stevig geworteld is en nog steeds de elite vormt. De kolonisatie was economisch (plantage-economie, Afrikaanse slaven) en demografisch (sterke toename van het aantal kolonisten) gezien zo succesvol dat het île de France in 1785 het bestuurlijk centrum werd van de Franse bezittingen in en rond de Indische Oceaan. Met de komst van de Engelsen in 1810 kwam daar een einde aan. De nieuwe machthebbers noemden het eiland weer Mauritius, maar lieten echter veel van wat in de Franse tijd was opgebouwd – plantage-economie, bestuurs- en rechtssysteem, taal en religie – ongemoeid. Wel moest iedereen die bleef trouw zweren aan de Britse kroon en werd de slavernij in 1835 afgeschaft. Het is niet ondenkbaar dat er onder de Franse kolonisten velen waren die niet onder de Engelsen wilden leven en weg wilden. En dit zal zich wellicht vooral zijn gevoeld door personen die stamden uit families wier aanwezigheid op het eiland van relatief recente datum was. Zij zochten hun heil liever elders, waarbij hun oog eveneens op Java moet zijn gevallen.

Een Franco-Mauritiaanse familie op het terras van hun château te Mahebourg (bron: http://vintagemauritius.org).

Gouvernementshuis te Port Louis, gebouwd in 1738.

Mogelijk kwam ook de familie Caron om bovengenoemde reden naar Nederlandsch-Indië. De familie(naam) Caron komt onder de Franco-Mauriciens slechts sporadisch voor. Via de website van de Société de l’Histoire de l’Ile Maurice (www.soc-histoire-maurice.org/sommaire.html) kan men onder de knop ‘Généalogie des familles mauriciennes’ een ‘Liste des familles mauriciennes étudiées’ (een lijst met families waarvan een genealogie is opgesteld) downloaden. De naam Caron ontbreekt. Ook klikken op de knop ‘Les tombes et les cimetières’ geeft in vergelijking met andere families een mager resultaat: Charles Auguste Caron (overleden 26 maart 1835); J.B. Caron (overleden 1 mei 1834, zoon van C.A. Caron en P.F. Jamet); en Pierre Benjamin Caron (geboren 10 maart 1788 en overleden 9 januari 1858), voor zover het de mannen betreft. Daarnaast slechts een vrouw: Marie Marguerite Félicité Caron, overleden op 10 januari 1862, 73 jaar oud, (echtgenote van?) Louis Benoit Michel. Hoewel de familie Caron op Mauritius dus niet tot de gewortelde families lijkt te behoren, kunnen er voor de vestiging op Java natuurlijk ook andere redenen zijn geweest.

Eugene Edmond Caron, stamvader van de Indische tak, kwam in 1807 op Mauritius ter wereld, dus kort voor de machtsovername door de Engelsen. In 1826 werd hij te Semarang rooms-katholiek gedoopt (zie noot 3). Hij moet dus tussen beide genoemde jaren – met zijn ouders? – naar Java zijn gekomen. Bij de registratie van zijn doop bleef vermelding van de namen van zijn ouders helaas achterwege. In hetzelfde doopregister komen echter ook twee registraties van een kind Caron voor,[i] waarbij als namen van de ouders werden opgegeven ‘Augustini Caron’ en ‘Ludovica Berenissa Elisabetha Maret’/ ’Berenissie Elisabeth Maret’. Dit echtpaar trouwde te Semarang in 1827 (Auguste Caron en Berenis Elizabeth Maret).[ii] Auguste Caron overleed te Salatiga (Semarang) op 2 okt. 1832. Vermoedelijk mogen we in Auguste Caron de vader van Eugene Edmond zien. Eugene Edmond moet dan uit een eerdere relatie (huwelijk?) van Auguste Caron zijn geboren. Deze veronderstelling vind enige steun in het feit dat Eugene Edmond zijn oudste zoon de naam Auguste als eerste voornaam meegaf en dat de getuigen bij de doop van een van de bovengenoemde kinderen van Auguste Caron ook bij de doop van Eugene Edmond getuigen waren (zie noten 1 en 3).

De van Mauritius afkomstige Carons hielden het in Nederlandsch-Indië overigens niet lang vol. Reeds met de beide kleindochters van de Indische stamvader stief de familie uit. Genealogisch is zij echter interessant vanwege haar verwantschap met de familie Hamar de la Brethonière en vooral door haar vele afstammelingen langs de vrouwelijke lijn via de familie Mehlbaum.

Meer lezen

De Indische roots van Geert Wilders

R.G. de Neve

Foto: Serge Ligtenberg

Op deze website verschenen reeds enkele artikelen over de Indische roots van een bekende Nederlander. Het is de bedoeling in de komende tijd met enige regelmaat een nieuwe bijdrage te plaatsen.

In De Indische Navorscher, deel 22 (2009) verscheen een artikel over de Indische roots van Geert Wilders. Inhoudelijk sluit dit artikel volledig aan bij de op deze website verschijnende reeks. Om die reden wordt ook het artikel over Wilders hier in pdf-format aangeboden.

Download de pdf van het artikel over de Indische roots van Geert Wilders hier.

Wie schrijft er mee: Wonen in Indië

WIE SCHRIJFT ER MET MIJ MEE OVER ‘TOEN EN VROEGER’? DE MOOISTE INZENDING WORDT BELOOND MET MIJN VERHALENBOEK EN LEIDRAAD ISTORI KITA JOUW FAMILIEGESCHIEDENIS.

Simone Berger

Het onderwerp voor de eerste inzending is ‘Wonen in Indië’.

DE GELUIDEN ROND HET HUIS

Heerlijk op het rotanzitje.

Thuis was de plek waar je opgroeide, speelde en elk hoekje binnen en buiten had verkend. Je woonde er met jouw ouders en vaak met broers en zussen. Of misschien met andere familieleden of bekenden die ‘in de kos’ waren en in een naastgelegen paviljoen verbleven of een kamer huurden.

Jij kende iedereen en iedereen kende jou. Het was er veilig en bovenal vertrouwd. Door het veelal ontbreken van bovenverdiepingen, was je nooit buiten gehoorafstand van je familie. Was er iemand met wie je een speciale band had? Wiens zorgzame handen herinner je je? Herinner jij je de indeling van het huis nog met zijn galerijen.

GEUREN EN LUCHTJES

Meer lezen

Pagina 1 of 39

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén