Asal Oesoel

De Indische Navorscher Online

Auteur: Asal Oesoel (Pagina 1 van 39)

Wilhelm Gerardus Verboekend, een gestrande K.N.I.L.-militair

W.E.R. Davies en R. Mostert

De auteurs

Richard Davis (rechts) in het LDS centrum in Apeldoorn en Rob Mostert in de catacomben van het CBG, Den Haag.

De auteurs van deze genealogie zijn Richard Davies en Rob Mostert. Wat bracht hen ertoe om deze Indische genealogie te onderzoeken?

Richard Davis: “Het idee om over de familie Verboekend een kleine genealogie te maken, is ontstaan tijdens het gereedmaken voor publicatie in DIN 2014 over de nazaten van Thomas Richardson Davies, waarin Ziska Davies en Henk Verboekend vermeld worden. Het bezit van een aantal screendumps van een niet meer online zijnde familie Verboekend website met foto’s wekte de interesse om de wandelgangen van Willem Gerardus Verboekend uit te pluizen.

Wat ingewikkeld was aan de genealogie was de invulling van de tijdlijn in de periode 1925 tot en met 1944, daar was weinig informatie over te vinden. Maar wij hoeven niet alles op te lossen, als dat al mogelijk zou zijn. Een welkome vondst was zijn adres “Achter de Hoofdwacht 13″ in het Algemeen adresboek van de stad Nijmegen en omliggende dorpen uit 1934 uit het regionaal Archief Nijmegen.”

De nazaat

Mitchell (23) is een nazaat van de Verboekends. We vragen hem de genealogie te bekijken en een eerste reactie: ‘Wow wat super gaaf! Ik wist in grote lijnen wel hoe het in elkaar zat, maar nu het zo een verhaal is, wordt het voor mij veel duidelijker. Ik vond het altijd al bijzonder hoe de naam Verboekend in Indië terecht gekomen is. Nu ik weet hoe dit allemaal begon, is dat voor mij geen raadsel meer. Helaas hebben wij het in het gezin veel te weinig over onze Indische afkomst. Ikzelf ga veel met Molukse families om en als ik zie hoe zij hun cultuur liefhebben en doorgeven mis ik dat echt. Meestal komt het ter sprake door mijn getinte huid, donkere ogen en donkere haren. Men vraagt zich vaak af waar ik vandaan kom, maar helaas in de opvoeding heb ik daar helemaal niets van meegekregen. Dit komt mede doordat er weinig generaties over zijn. Ikzelf vind het een enorm voorrecht om Indisch bloed in mij te hebben alleen helaas leef ik daar niet naar. Mijn broertje is een echte Hollander, ik voel mij toch wel echt een beetje Indo. Ik zou heel graag veel meer de Indische cultuur in mij willen hebben dan ik nu heb. Waaraan ik merkte dat mijn familie een Indisch verleden heeft? Vooral de bezoeken aan Hendrik Verboekend [overgrootvader, red.] lieten mij merken dat er Indisch bloed in mij zit. En het eten?! IK HOU ER VAN! Helaas heb ik het niet kunnen leren van een oma, maar wat zou ik graag recepten willen hebben. Ik woon nu op mezelf en het experimenteren met Indisch eten lijkt mij geweldig! Door de genealogie besef ik des te meer dat ik helaas een groot deel van de Indische opvoeding heb gemist. Waarom? Ik heb geen idee. Gelukkig ben ik pas 23 en alle mogelijkheden om deze tekortkoming in te halen :) Echt super bedankt! Ik ben trots.’

Download de pdf van dit artikel hier.

Inleiding

Wilhelm Gerardus Verboekend (geboren Zeist 1872) was het derde kind van zeven in het gezin van Jacobus Verboekend en Engelbartha van Loenen. Toen hij tien jaar oud was, overleed zijn vader op 45‑jarige leeftijd. Voor zijn moeder, net zwanger van de jongste, zal het niet eenvoudig zijn geweest als weduwe te voorzien in de behoeften van een huishouden met zes kinderen. Die hebben ongetwijfeld moeten bijdragen aan het onderhoud van het gezin. De oudste jongen, Christiaan, verdiende zijn brood als weversknecht, misschien in dezelfde fabriek als zijn vader. Jannetje, de oudste dochter verliet als negentienjarige het gezin om als dienstbode in Utrecht te gaan werken.

Meer lezen

Franstalige familienamen in Nederlandsch-Indië IV. De van Mauritius afkomstige familie Caron en haar niet-verwante naamgenoten uit Amsterdam

R.G. de Neve

Download de pdf van dit artikel hier.

Prins Maurits ontvangt afgezanten van de Sultan van Achem op Sumatra in zijn legerkamp te Grave in 1602 (Reckleben, Jan Frederik Christiaan, Scholten, Hendrik Jacobus, ca. 1850, detail. Collectie Rijksmuseum).

Inleiding

In Nederlandsch-Indië leefden verscheidene personen met de familienaam Caron die niet tot dezelfde familie behoorden. Er zijn in de Oost in elk geval twee verschillende families Caron bekend, de een afkomstig van Mauritius, de ander uit Amsterdam. Laatstgenoemde familie vormde de Indische tak van een juweliersfamilie Caron, die tegen het einde van de achttiende en in de eerste helft van de negentiende eeuw in Amsterdam woonde. Zij verscheen pas tegen het einde van de negentiende eeuw in Nederlandsch-Indië. De aanwezigheid op Java van de Carons van Mauritius dateerde vermoedelijk van het begin van die eeuw.

Mauritius – door de Nederlanders genoemd naar Prins Mau­rits – was sinds 1715 Frans, daarvoor Nederlands bezit. De Hollandse aanwezigheid op Mauritius dateerde van 1598, maar het eiland bleek voor de V.O.C. geen blijvende waarde te hebben. In het voorjaar van 1710 werd de Nederlandse vlag dan ook gestreken en verlieten de laatste blijvers het eiland met medeneming van al hun bezit. De meesten van hen trokken naar de Kaap. De Franse expansiezucht zorgde enkele jaren later voor het opvullen van het ontsta­ne vacuüm. De huidige hoofdstad van de republiek Mauritius, Port Louis, werd door de Fransen gesticht. Hun vlag zou op Mauritius – door hen hernaamd tot île de France – tot 1810 waaien. In dat jaar moes­ten zij het eiland aan de Engelsen afstaan.

Gedurende de Franse heerschappij vestigden zich veel families uit Frankrijk op Mauritius. Hun nazaten vormen vandaag de dag de bevolkingsgroep, de zogeheten Franco-Mauritians (Franco-Mauriciens), die op het eiland stevig geworteld is en nog steeds de elite vormt. De kolonisatie was economisch (plantage-economie, Afrikaanse slaven) en demografisch (sterke toename van het aantal kolonisten) gezien zo succesvol dat het île de France in 1785 het bestuurlijk centrum werd van de Franse bezittingen in en rond de Indische Oceaan. Met de komst van de Engelsen in 1810 kwam daar een einde aan. De nieuwe machthebbers noemden het eiland weer Mauritius, maar lieten echter veel van wat in de Franse tijd was opgebouwd – plantage-economie, bestuurs- en rechtssysteem, taal en religie – ongemoeid. Wel moest iedereen die bleef trouw zweren aan de Britse kroon en werd de slavernij in 1835 afgeschaft. Het is niet ondenkbaar dat er onder de Franse kolonisten velen waren die niet onder de Engelsen wilden leven en weg wilden. En dit zal zich wellicht vooral zijn gevoeld door personen die stamden uit families wier aanwezigheid op het eiland van relatief recente datum was. Zij zochten hun heil liever elders, waarbij hun oog eveneens op Java moet zijn gevallen.

Een Franco-Mauritiaanse familie op het terras van hun château te Mahebourg (bron: http://vintagemauritius.org).

Gouvernementshuis te Port Louis, gebouwd in 1738.

Mogelijk kwam ook de familie Caron om bovengenoemde reden naar Nederlandsch-Indië. De familie(naam) Caron komt onder de Franco-Mauriciens slechts sporadisch voor. Via de website van de Société de l’Histoire de l’Ile Maurice (www.soc-histoire-maurice.org/sommaire.html) kan men onder de knop ‘Généalogie des familles mauriciennes’ een ‘Liste des familles mauriciennes étudiées’ (een lijst met families waarvan een genealogie is opgesteld) downloaden. De naam Caron ontbreekt. Ook klikken op de knop ‘Les tombes et les cimetières’ geeft in vergelijking met andere families een mager resultaat: Charles Auguste Caron (overleden 26 maart 1835); J.B. Caron (overleden 1 mei 1834, zoon van C.A. Caron en P.F. Jamet); en Pierre Benjamin Caron (geboren 10 maart 1788 en overleden 9 januari 1858), voor zover het de mannen betreft. Daarnaast slechts een vrouw: Marie Marguerite Félicité Caron, overleden op 10 januari 1862, 73 jaar oud, (echtgenote van?) Louis Benoit Michel. Hoewel de familie Caron op Mauritius dus niet tot de gewortelde families lijkt te behoren, kunnen er voor de vestiging op Java natuurlijk ook andere redenen zijn geweest.

Eugene Edmond Caron, stamvader van de Indische tak, kwam in 1807 op Mauritius ter wereld, dus kort voor de machtsovername door de Engelsen. In 1826 werd hij te Semarang rooms-katholiek gedoopt (zie noot 3). Hij moet dus tussen beide genoemde jaren – met zijn ouders? – naar Java zijn gekomen. Bij de registratie van zijn doop bleef vermelding van de namen van zijn ouders helaas achterwege. In hetzelfde doopregister komen echter ook twee registraties van een kind Caron voor,[i] waarbij als namen van de ouders werden opgegeven ‘Augustini Caron’ en ‘Ludovica Berenissa Elisabetha Maret’/ ’Berenissie Elisabeth Maret’. Dit echtpaar trouwde te Semarang in 1827 (Auguste Caron en Berenis Elizabeth Maret).[ii] Auguste Caron overleed te Salatiga (Semarang) op 2 okt. 1832. Vermoedelijk mogen we in Auguste Caron de vader van Eugene Edmond zien. Eugene Edmond moet dan uit een eerdere relatie (huwelijk?) van Auguste Caron zijn geboren. Deze veronderstelling vind enige steun in het feit dat Eugene Edmond zijn oudste zoon de naam Auguste als eerste voornaam meegaf en dat de getuigen bij de doop van een van de bovengenoemde kinderen van Auguste Caron ook bij de doop van Eugene Edmond getuigen waren (zie noten 1 en 3).

De van Mauritius afkomstige Carons hielden het in Nederlandsch-Indië overigens niet lang vol. Reeds met de beide kleindochters van de Indische stamvader stief de familie uit. Genealogisch is zij echter interessant vanwege haar verwantschap met de familie Hamar de la Brethonière en vooral door haar vele afstammelingen langs de vrouwelijke lijn via de familie Mehlbaum.

Meer lezen

De Indische roots van Geert Wilders

R.G. de Neve

Foto: Serge Ligtenberg

Op deze website verschenen reeds enkele artikelen over de Indische roots van een bekende Nederlander. Het is de bedoeling in de komende tijd met enige regelmaat een nieuwe bijdrage te plaatsen.

In De Indische Navorscher, deel 22 (2009) verscheen een artikel over de Indische roots van Geert Wilders. Inhoudelijk sluit dit artikel volledig aan bij de op deze website verschijnende reeks. Om die reden wordt ook het artikel over Wilders hier in pdf-format aangeboden.

Download de pdf van het artikel over de Indische roots van Geert Wilders hier.

Pagina 1 of 39

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén