Asal Oesoel

De Indische Navorscher Online

Categorie: Familiegeschiedenis (Pagina 1 van 2)

De Indische roots van Geert Wilders

R.G. de Neve

Foto: Serge Ligtenberg

Op deze website verschenen reeds enkele artikelen over de Indische roots van een bekende Nederlander. Het is de bedoeling in de komende tijd met enige regelmaat een nieuwe bijdrage te plaatsen.

In De Indische Navorscher, deel 22 (2009) verscheen een artikel over de Indische roots van Geert Wilders. Inhoudelijk sluit dit artikel volledig aan bij de op deze website verschijnende reeks. Om die reden wordt ook het artikel over Wilders hier in pdf-format aangeboden.

Download de pdf van het artikel over de Indische roots van Geert Wilders hier.

De Indische roots van Waldemar Torenstra

R.G. de Neve

Waldemar en Sophie bij de première van de film Zomerhitte (2008).

Download de pdf van dit artikel hier.

Inleiding

De aflevering van de tv-serie Voorouders van verre op 16 februari 2013 met in de hoofdrol film- en tv-acteur Waldemar Torenstra kreeg, zoals inmiddels bij velen bekend, een verrassende ontknoping. De partner van presentatrice en actrice Sophie Hilbrand en vader van haar twee kinderen bleek namelijk een adellijke grootmoeder te hebben, een overgrootvader die kamerheer in buitengewone dienst was geweest van Koningin Wilhelmina en Koningin Juliana en was als kers op de taart een afstammeling van Willem van Oranje. Begrijpelijkerwijs kreeg met name dit laatste aspect in de periode na de uitzending veel aandacht. Zijn Indische roots trokken in vergelijking daarmee minder aandacht van de media en het grote publiek. En de aandacht die er was, concentreerde zich vooral op het feit dat een van zijn voorvaders de resident was – gedoeld werd op Reinier Scherius, resident van Menado – aan wie Eduard Douwes Dekker (Multatuli) als gewestelijk secretaris ondergeschikt was geweest.

Regelmatige tv-kijkers zullen Waldemar Torenstra de afgelopen jaren ongetwijfeld wel eens voorbij hebben zien komen. Zo speelde of speelt hij mee in enkele tv-series, zoals Grijpstra & De Gier (2007), Divorce (2012-2016) en Vechtershart (2015-heden). Daarnaast had hij onder meer een rol in de speelfilms Ja zuster, nee zuster (2002), Zomerhitte (2008) en Bride Flight (2008). Hij debuteerde overigens als acteur op het toneel en was jarenlang verbonden aan het Noord Nederlands Toneel. Sinds 2006 zijn hij en presentatrice en actrice Sophie Hilbrand een stel. Samen hebben ze een zoon en een dochter.

In deze bijdrage wordt de Indische familiegeschiedenis van Waldemar Torenstra genealogisch verder uitgediept, waarbij we zullen zien dat hij niet alleen afstamt van Willem van Oranje en een hele reeks tot de Nederlandse adel behorende personen, maar ook de Chinese vrouw Caroline en een onbekende Boeginese vrouw[i] tot zijn voorouders mag rekenen. Bovendien figureren in die geschiedenis twee voorvaders, namelijk Thomas Nagel (1740-1823) en Carel van Naerssen (1754-1821), die zonder blauw bloed in hun aderen op hun manier zeker ook interessant zijn.

Meer lezen

De Indische roots van actrice Ellen Vogel

> KLIK OP DE TITEL VAN DIT ARTIKEL OM EEN REACTIE ACHTER TE LATEN <
Ellen Vogel (links) als Ina d’Herbourg-Dercksz in de tv-serie ‘Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan...,’ gebaseerd op de gelijknamige roman van Louis Couperus (foto: www.anp-archief.nl).

Ellen Vogel (links) als Ina d’Herbourg-Dercksz in de tv-serie ‘Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan…,’ gebaseerd op de gelijknamige roman van Louis Couperus (foto: www.anp-archief.nl).

Een koningin is overleden, een koningin van het Nederlandse toneel wel te verstaan. Op woensdag 5 augustus j.l. eindigde het leven van actrice Ellen Vogel. Zij werd 93 jaar oud. Bij jonge mensen vermoedelijk weinig bekend, maar onder babyboomers des te meer. Ellen Marie Elize Anthing Vogel werd op 26 januari 1922 in Den Haag geboren. Haar ouders waren voordrachtskunstenaar Albert (voluit Louis Albert Anthing) Vogel en voordrachtskunstenares Ellen Buwalda (artiestennaam Ellen Vareno). Haar vader kreeg bij Koninklijk Besluit van 18 febr. 1933 toestemming zijn geslachtsnaam te veranderen van Vogel in Anthing Vogel. Haar moeder werd in Semarang geboren. Via haar was Ellen Vogel dus met Nederlandsch-Indië verbonden.

Ellen Vogel was zowel aan vaders-, als moederszijde, zoals dat heet, van goeden huize. De Vogels waren een echte officiersfamilie. Ellens vader, grootvader, overgrootvader, de vier broers van haar vader en de broer van haar grootvader kozen allen voor het leger. Ellens vader hield het militaire bestaan echter al vrij snel voor gezien. In 1906 werd de jonge eerste luitenant full time artiest.

Ellens moeder behoorde tot de bekende Hilversumse familie Buwalda. De Buwalda’s kwamen oorspronkelijk uit Friesland. Hun meest prominente vertegenwoordigers in het Hilversumse waren Reindert Buwalda (Pingjum 1785-Hilversum 1855) en diens zoon Ane Reindert Buwalda (Harlingen 1813-Hilversum 1891). Zij waren respectievelijk de grootvader en vader van Pieter Buwalda, de vader van Ellen Vogel.

De naam Buwalda was in Hilversum verbonden met het logement Hof van Holland, waarvan de familie eigenaar was, en de diligencediensten die door de firma Buwalda & Co. werden geëxploiteerd. De gele diligencewagens van Buwalda reden met het Hof van Holland als thuisbasis op Amsterdam (sinds 1837) en Utrecht (sinds 1847). Later ook op Loosdrecht, ’s‑Graveland, Laren en Vreeland. Met de komst van de spoorwegen, was het echter met de diligence gedaan. Buwalda doekte zijn firma in 1876 op.

Pieter Buwalda ging op zestienjarige leeftijd naar Nederlandsch-Indië, waar hij actief werd in de houthandel. Enige tijd na zijn aankomst op Java werd hij administrateur van de houtaankap-onderneming Seprèh. Deze onderneming lag in het regentschap Grobogan (residentie Semarang) op midden-Java. Eigenaar was G.H.C. van Zijll de Jong, een oom van zijn toekomstige echtgenote. Later werd hij eigen baas en handelde in hout onder de firma P. Buwalda & Co, gevestigd te Semarang. Per 1 januari 1894 werden de ongeveer 20 door P. Buwalda & Co. geëxploiteerde gouvernements djatibossen op Java tegen balanswaarde plus 300.000 gulden overgenomen door de Javasche Bosch-Exploitatie Maatschappij voorheen P. Buwalda Co. Deze in juni 1894 opgerichte naamloze vennootschap stond onder leiding van A.G. van Lennep en H.A.W. van den Wall Bake en had haar hoofdzetel in Amsterdam. Pieter Buwalda nam met 350.000 gulden deel in het maatschappelijke kapitaal. Daarnaast verplichtte hij zich nog minimaal drie jaar leiding te geven aan de zaken in Nederlandsch-Indië en ‘nimmer bij andere bosch-exploitatiën geïnteresseerd te zijn, noch voor eigen rekening, noch voor die van derden’ (Bataviaasch Nieuwsblad van 11 aug. 1894).

Behalve in de houthandel was Pieter Buwalda ook actief als in de cultures. Zo was hij eigenaar van de koffie- en kapokonderneming Mento-Toelakan in het regentschap Soekoardjo (residentie Soerakarta) en eigenaar-administrateur van de indigo- en tabakonderneming Bendoengan-Ngreden in het regentschap Klaten (Residentie Soerakarta) en commissaris bij enkele op Java gevestigde cultuurmaatschappijen (zie hiervoor de regeringsalmanakken van Nederlandsch-Indië). In latere jaren handelde hij ook weer onder de naam P. Buwalda & Co., een handelsfirma gevestigd te ’s‑Gravenhage. In de adresboeken van Nederlandsch-Indië voor 1905-1908 werd hij vermeld als chef van die firma, wonende te Semarang. Hij schijnt daarvan overigens de enige vennoot te zijn geweest, althans dat was hij toen hij in 1909 directeur werd van de dat jaar opgerichte Javasche Gas-Maatschappij (Het Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië van 5 mei 1909). Hij keerde vermoedelijk omstreeks 1912-1913 definitief naar Nederland terug, waar hij zich vestigde op het in Ugchelen (gemeente Apeldoorn) gelegen landgoed Eljozamy, genoemd naar zijn dochters Ellen, Jo, Elza, Emmy.

Ellen Vogel was niet alleen aan het toneel verbonden, maar speelde ook in diverse films en tv-series. Haar actieve periode als actrice duurde maar liefst 68 jaar (1945-2013). Haar voorlaatste rol was die van de oude Juliana in de tv-series ‘Bernhard, schavuit van Oranje’ (2009) en ‘Beatrix, Oranje onder vuur’ (2012). Haar enige ‘Indische’ rol speelde zij in de tv-serie ‘Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan…’ (1975-1976). Deze serie was gebaseerd op de gelijknamige roman van Louis Couperus over een Haagse familie met een Indisch verleden.

Wie meer wil weten over Ellen Vogels Indische afkomst:

De Indische afstamming van Ellen Vogel (.pdf)

Door: Roel de Neve

> KLIK OP DE TITEL VAN DIT ARTIKEL OM EEN REACTIE ACHTER TE LATEN <

Pagina 1 of 2

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén